Shloka 66
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
प्रवर्तयति तेषां वै ब्रह्मा स्तोत्रं चतुर्विधम् / एवं मन्त्रगणानां तु समुत्पत्तिश्चतुर्विधा
Transliteration
pravartayati teṣāṃ vai brahmā stotraṃ caturvidham / evaṃ mantragaṇānāṃ tu samutpattiścaturvidhā
Translation
వారికోసం బ్రహ్ముడు నాలుగు విధాల స్తోత్రాన్ని ప్రవర్తింపజేస్తాడు. అలాగే మంత్రగణాల ఉద్భవమూ నాలుగు విధాలుగా చెప్పబడింది.
Word by Word
प्रवर्तयतिsets in motion / causes to proceed
प्रवर्तयति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√वृत् (धातु) [णिच् causative]
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular); णिच्-प्रयोग (causative)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)
स्तोत्रम्hymn of praise
स्तोत्रम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular)
चतुर्विधम्fourfold
चतुर्विधम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्विध (प्रातिपदिक: चतुर् + विध)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण (adjective) स्तोत्रम्-विशेषण
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
मन्त्रगणानाम्of the groups of mantras
मन्त्रगणानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमन्त्रगण (प्रातिपदिक: मन्त्र + गण)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural)
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/continuation)
समुत्पत्तिःorigin / arising
समुत्पत्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसमुत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)
चतुर्विधाfourfold
चतुर्विधा:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर्विध (प्रातिपदिक: चतुर् + विध)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular); विशेषण (adjective) समुत्पत्तिः-विशेषण