Shloka 61
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
ऋषिभिर्धर्मतत्त्वज्ञैः पूर्वं स्वायंभुवे ऽन्तरे / अत्र वो वर्णयिष्यामि विधिं मन्वन्तरस्य यः
Transliteration
ṛṣibhirdharmatattvajñaiḥ pūrvaṃ svāyaṃbhuve 'ntare / atra vo varṇayiṣyāmi vidhiṃ manvantarasya yaḥ
Translation
ధర్మతత్త్వాన్ని తెలిసిన ఋషులు పూర్వం స్వాయంభువ మన్వంతరంలో చెప్పిన విధానాన్ని, అదే మన్వంతర విధిని నేను ఇక్కడ మీకు వివరిస్తాను।
Word by Word
ऋषिभिःby the sages
ऋषिभिः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन
धर्मतत्त्वज्ञैःknowers of the truth of dharma
धर्मतत्त्वज्ञैः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधर्म-तत्त्व-ज्ञ (प्रातिपदिक; धर्म + तत्त्व + ज्ञ)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (ऋषिभिः)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
कालाधिकरण (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
स्वायंभुवेin (the time of) Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेष्यः (अन्तरे)
अन्तरेduring the interval (manvantara)
अन्तरे:
अधिकरण (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; काल/अवधिवाचक
अत्रhere
अत्र:
देशाधिकरण (Place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
वःto you / for you
वः:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (enclitic); संबन्ध (genitive)
वर्णयिष्यामिI will describe
वर्णयिष्यामि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवर्णय् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
विधिम्the rule/rite
विधिम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मन्वन्तरस्यof the manvantara
मन्वन्तरस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनु-अन्तर (प्रातिपदिक; मनु + अन्तर)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
यःwhich
यः:
सम्बन्ध (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)