Shloka 36
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
तस्मा त्स्मार्त्तः धर्मो वर्णाश्रमविभाजकः / स एष विविधो धर्मः शिष्टाचार इहोच्यते
Transliteration
tasmā tsmārttaḥ dharmo varṇāśramavibhājakaḥ / sa eṣa vividho dharmaḥ śiṣṭācāra ihocyate
Translation
అందువల్ల స్మార్తధర్మము వర్ణాశ్రమ విభజకము; ఈ నానావిధ ధర్మమే ఇక్కడ ‘శిష్టాచారము’ అని చెప్పబడుతుంది।
Word by Word
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति पञ्चमी-एकवचनस्य अव्ययीभाव-प्रयोगः; ablatival adverb (तस्मात् = ‘therefore/from that’)
स्मार्त्तःsmārta; based on smṛti
स्मार्त्तः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्मार्त्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
धर्मःdharma; law/duty
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
वर्णाश्रमविभाजकःdivider/classifier of varṇas and āśramas
वर्णाश्रमविभाजकः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण + आश्रम + विभाजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुषः (वर्णाश्रमयोः विभाजकः)
सःthat (he/it)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
एषःthis
एषः:
Apposition (समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सर्वनाम
विविधःvaried; manifold
विविधः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
धर्मःdharma
धर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
शिष्टाचारःconduct of the learned/virtuous; established custom
शिष्टाचारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिष्ट + आचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिष्टानाम् आचारः)
इहhere; in this context
इह:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
उच्यतेis called; is said
उच्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)