Shloka 119
चतुर्युगाख्यान (Caturyuga-Ākhyāna) — Yuga-wise Origins and Measurements of Beings
Devanagari script
त्रयोदशैते धर्मिष्ठा विज्ञेयाः कुशिकावराः / अगस्त्यो ऽयो दृढायुश्च विध्मवाहस्तथैव च
Transliteration
trayodaśaite dharmiṣṭhā vijñeyāḥ kuśikāvarāḥ / agastyo 'yo dṛḍhāyuśca vidhmavāhastathaiva ca
Translation
ఈ పదమూడు మంది ధర్మనిష్ఠులైన కుశికశ్రేష్ఠులని తెలుసుకోవలెను; అలాగే అగస్త్యుడు, అయుడు, దృఢాయువు, విధ్మవాహుడు కూడా ఉన్నారు.
Word by Word
त्रयोदशthirteen
त्रयोदश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत्; द्विगु-समासः (त्रयः+दश)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
धर्मिष्ठाःmost righteous
धर्मिष्ठाः:
Visheshana (विशेषण/predicate)
TypeAdjective
Rootधर्मिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; श्रेष्ठार्थक-इष्ठ (superlative-like) विशेषण
विज्ञेयाःto be known / should be understood
विज्ञेयाः:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Root√ज्ञा (धातु) + वि + य (प्रत्यय) → विज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कुशिकावराःthe best among the Kuśikas
कुशिकावराः:
Karta (कर्ता/Subject apposition)
TypeNoun
Rootकुशिक + वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (कुशिकानां वराः)
अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम
अयःAya
अयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (reading per text: 'ayo')
दृढायुःDṛḍhāyu (one of firm/long life)
दृढायुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदृढ + आयुस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (दृढम् आयुः यस्य सः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
विध्मवाहःVidhmavāha
विध्मवाहः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootविध्म + वाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; तत्पुरुषः (विध्मं वहति)
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थे (also)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक (indeed)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय