Shloka 119
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
पञ्चत्रिंशत्परिमिता न न्यूना नाधिकाः स्मृताः / तथा कल्पा युगैः मार्द्धं भवन्ति सह लक्षणैः / मन्वन्तराणां सर्वेषामेतदेव तु लक्षणम्
Transliteration
pañcatriṃśatparimitā na nyūnā nādhikāḥ smṛtāḥ / tathā kalpā yugaiḥ mārddhaṃ bhavanti saha lakṣaṇaiḥ / manvantarāṇāṃ sarveṣāmetadeva tu lakṣaṇam
Translation
వాటి పరిమాణం ముప్పై ఐదు అని—తక్కువ కాదు, ఎక్కువ కాదు—స్మృతిలో చెప్పబడింది. అలాగే కల్పాలు యుగాలతో కూడి, లక్షణాలతో సహా జరుగుతాయి; ఇదే సమస్త మన్వంతరాల లక్షణం.
Word by Word
पञ्चत्रिंशत्-परिमिताःmeasured as thirty-five
पञ्चत्रिंशत्-परिमिताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcatriṃśat (संख्या-प्रातिपदिक) + parimita (कृदन्त; pari+√mā)
Formतत्पुरुष-समास (संख्यापूर्वक); 'परिमित' = भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation)
न्यूनाःless, deficient
न्यूनाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnyūna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
नnor
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negator)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध)
अधिकाःmore, excessive
अधिकाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootadhika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
स्मृताःare stated/considered
स्मृताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP) 'स्मृत' = 'said/remembered'; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-भाव (passive sense)
तथाthus, likewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
कल्पाःkalpas (aeons)
कल्पाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
युगैःby/with yugas
युगैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; साधन/सहचर्ये
मार्द्धम्together with
मार्द्धम्:
Sahārtha (सहार्थ/ सह-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootmārddha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः (adverbial accusative); अर्थः 'सार्धम्/सहितम्'
भवन्तिare/become
भवन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
सहwith
सह:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय (सह-सम्बन्ध/with)
लक्षणैःwith characteristics
लक्षणैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootlakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
मन्वन्तराणाम्of the manvantaras
मन्वन्तराणाम्:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootmanvantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, बहुवचन; विशेषण
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा (predicate)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
लक्षणम्characteristic, definition
लक्षणम्:
Pradhāna-nāma (प्रधान/विधेय)
TypeNoun
Rootlakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन