Shloka 76
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
भार्या पुरोहितश्चैव सेनानी रथकृच्च यः / मन्त्र्यश्वः कलभश्चैव प्राणिनः सप्त कीर्त्तिताः
Transliteration
bhāryā purohitaścaiva senānī rathakṛcca yaḥ / mantryaśvaḥ kalabhaścaiva prāṇinaḥ sapta kīrttitāḥ
Translation
భార్య, పురోహితుడు, సేనాని, రథకారుడు, మంత్రి, అశ్వం, కలభం (యువ గజం)—ఇవి ఏడు ప్రాణులు అని కీర్తించబడ్డాయి.
Word by Word
भार्याwife
भार्या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; list-item
पुरोहितःfamily priest
पुरोहितः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरोहित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; list-item
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय; conjunction
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय; emphatic particle
सेनानीcommander of the army
सेनानी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसेनानी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; list-item
रथकृत्chariot-maker
रथकृत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) + क्विप् (कृत्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः; क्विप्-प्रत्ययान्त कृत् (agent noun): 'maker of chariots'
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय; conjunction
यःwhich/who
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun (referring to the set)
मन्त्रीminister/counsellor
मन्त्री:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्/मन्त्री (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; list-item
अश्वःhorse
अश्वः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; list-item
कलभःyoung elephant
कलभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकलभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; list-item
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय; conjunction
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय; emphatic particle
प्राणिनःliving beings (living ones)
प्राणिनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्राणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Nominative plural
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; adjectival numeral qualifying प्राणिनः
कीर्तिताःare proclaimed
कीर्तिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; passive participle used predicatively: 'are declared'