Shloka 63
Yuga-Vibhāga and Kāla-Pramāṇa
Measures of Time and the Four Yugas
Devanagari script
प्रियव्रतो त्तानपादौ प्रथमौ तौ मोहीक्षितौ / ततः प्रभृति राजान उत्पन्ना दण्डधारिणः
Transliteration
priyavrato ttānapādau prathamau tau mohīkṣitau / tataḥ prabhṛti rājāna utpannā daṇḍadhāriṇaḥ
Translation
ప్రియవ్రతుడు, ఉత్తానపాదుడు—ఈ ఇద్దరూ మొదటి రాజులుగా భావించబడ్డారు; అప్పటినుంచి దండధారులైన రాజులు ఉద్భవించారు।
Word by Word
प्रियव्रतःPriyavrata
प्रियव्रतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रियव्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
उत्तानपादौ(the two) Uttānapāda(s)
उत्तानपादौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउत्तानपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), द्विवचन
प्रथमौthe first (two)
प्रथमौ:
Karta-anvaya (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), द्विवचन; विशेषण (qualifier)
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), द्विवचन; सर्वनाम (pronoun)
मोहीक्षितौ(the two) Mohīkṣita(s)
मोहीक्षितौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमोहीक्षित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), द्विवचन; नाम (proper name)
ततःthen; thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
प्रभृतिfrom that time onward
प्रभृति:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: कालवाचक (temporal marker)
राजानःkings
राजानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
उत्पन्नाःarose; were born
उत्पन्नाः:
Kriya (क्रिया/finite sense via participle)
TypeVerb
Rootउत्√पद् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicative)
दण्डधारिणःstaff-bearers; wielders of punishment
दण्डधारिणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदण्ड-धारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; समासः: षष्ठी-तत्पुरुष (दण्डस्य धारिणः)