Previous Verse
Next Verse

Shloka 99

Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)

वैश्वरूप्यं तु सर्गस्य कथितं ह्येकदैशिकम् / न शक्यं परिसंख्यातुं श्रद्धेयं भूतिमिच्छता

vaiśvarūpyaṃ tu sargasya kathitaṃ hyekadaiśikam / na śakyaṃ parisaṃkhyātuṃ śraddheyaṃ bhūtimicchatā

సర్గముని విశ్వరూపము నేను కేవలం ఒక భాగముగా చెప్పితిని. దీనిని పూర్తిగా లెక్కించుట సాధ్యము కాదు; భూతి (శ్రేయస్సు) కోరువాడు దీనిని శ్రద్ధతో గ్రహించాలి.

vaiśvarūpyamuniversal form; manifoldness
vaiśvarūpyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaiśvarūpya (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā/Accusative (1st/2nd) Ekavacana; here as object/topic ‘the universal form’
tubut; indeed
tu:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormNipāta (contrastive particle/निपात)
sargasyaof creation
sargasya:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th), Ekavacana
kathitamtold; described
kathitam:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkathita (कृदन्त; √kath ‘to tell’)
FormBhūta-kṛdanta (past passive participle), Napuṃsaka, Prathamā/Accusative Ekavacana; karmaṇi sense ‘has been told’
hiindeed; for
hi:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormNipāta (emphatic/causal particle)
eka-daiśikamone-sided; partial
eka-daiśikam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + daiśika (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Prathamā/Accusative Ekavacana; karmadhāraya ‘ekaṃ daiśikam’ = ‘in one direction/one aspect only’
nanot
na:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormPratiṣedha (निषेध) particle
śakyampossible
śakyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśakya (कृदन्त; √śak ‘to be able’)
FormKṛtya (कृत्य) potential participle, Napuṃsaka, Prathamā/Accusative Ekavacana; ‘possible’
parisaṃkhyātumto count/enumerate fully
parisaṃkhyātum:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootpari-√saṃkhyā (धातु; infinitive/तुमुन्)
FormTumunanta (तुमुन् infinitive), ‘to enumerate completely’
śraddheyamto be believed
śraddheyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśraddheya (कृदन्त; √śradhā/śrad-dhā ‘to trust’ kṛtya)
FormKṛtya (gerundive), Napuṃsaka, Prathamā/Accusative Ekavacana; ‘worthy of faith’
bhūtimprosperity; greatness
bhūtim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhūti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
icchatāby (one) desiring
icchatā:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rooticchat (कृदन्त; √iṣ ‘to desire’ present participle)
FormVartamāna-kṛdanta (present active participle/शतृ), Puṃliṅga, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana; instrumental ‘by one desiring’