Shloka 22
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
सोम इड्वत्सरः प्रोक्तो वायुश्चैवानुवत्सरः / रुद्रस्तु वत्सरस्तेषां पञ्चाब्दास्ते युगात्मकाः
Transliteration
soma iḍvatsaraḥ prokto vāyuścaivānuvatsaraḥ / rudrastu vatsarasteṣāṃ pañcābdāste yugātmakāḥ
Translation
సోముడు ‘ఇడ్వత్సర’ అని చెప్పబడాడు; వాయువు ‘అనువత్సర’. వారిలో రుద్రుడు ‘వత్సర’; ఈ ఐదు ‘అబ్ద’లు యుగస్వరూపములు.
Word by Word
सोमःSoma
सोमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इड्वत्सरःIḍvatsara (year-name)
इड्वत्सरः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootइड्वत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रोक्तःis said/called
प्रोक्तः:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृत्) → प्रोक्त
FormPPP, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वायुःVāyu
वायुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphasis)
अनुवत्सरःAnuvatsara (year-name)
अनुवत्सरः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootअनुवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
वत्सरःVatsara (year-name)
वत्सरः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootवत्सर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), बहुवचन
पञ्चाब्दाःfive-year (groups)
पञ्चाब्दाः:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च-अब्द (प्रातिपदिक); पञ्च + अब्द
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
युगात्मकाःconstituting a yuga; yuga-formed
युगात्मकाः:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootयुग-आत्मक (प्रातिपदिक); युग + आत्मक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (yugasya ātmakaḥ = consisting of a yuga)