Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana

Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”

अभिदुद्राव तां ज्वालां ब्रह्मा चाहं च सत्वरौ / दिवं भूमिं च निर्भिद्य तिष्ठन्तं जवालमण्डलम्

abhidudrāva tāṃ jvālāṃ brahmā cāhaṃ ca satvarau / divaṃ bhūmiṃ ca nirbhidya tiṣṭhantaṃ javālamaṇḍalam

బ్రహ్మా మరియు నేను ఇద్దరం వేగంగా ఆ జ్వాల వైపు పరుగెత్తాము. ఆ జ్వాలమండలం ఆకాశాన్ని, భూమిని చీల్చి నిలిచి ఉంది.

abhidudrāvaran towards
abhidudrāva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√dru (धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Prathama-puruṣa (3rd person), Ekavacana; Parasmaipada
tāmthat
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; refers to jvālā
jvālāmflame
jvālām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
ahamI
aham:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma; Prathamā (1st), Ekavacana; speaker ‘I’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
satvarauhastening/quick (both)
satvarau:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsatvara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Dvivacana (dual); agrees with brahmā + aham (two subjects)
divamheaven
divam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdiv (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
bhūmimearth
bhūmim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā (2nd), Ekavacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction
nirbhidyahaving pierced through
nirbhidya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootnir-√bhid (धातु)
FormAbsolutive/Gerund (क्त्वान्त/ल्यप्), ‘having pierced/cleft’
tiṣṭhantamstanding
tiṣṭhantam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√sthā (धातु)
FormŚatṛ/Present participle (शतृ), Napuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; qualifies maṇḍalam
jvālā-maṇḍalamcircle/orb of flame
jvālā-maṇḍalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakalिङ्ग, Dvitīyā (2nd), Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (‘of flame’)