Shloka 10
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
तस्यैव च प्रसादेन आदौ सिद्धत्वमागतः / पुरा तमसि चाव्यक्ते त्रैलोक्ये ग्रसिते मया
Transliteration
tasyaiva ca prasādena ādau siddhatvamāgataḥ / purā tamasi cāvyakte trailokye grasite mayā
Translation
ఆయన అనుగ్రహముచేతనే నేను ఆదిలో సిద్ధత్వమును పొందితిని; పూర్వం అవ్యక్తమైన తమస్సులో నా చేత త్రైలోక్యం గ్రసింపబడినప్పుడు।
Word by Word
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
एवindeed
एव:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रसादेनby (his) grace
प्रसादेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
आदौin the beginning
आदौ:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (locative used adverbially)
सिद्धत्वम्perfection/accomplished state
सिद्धत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आगतःattained/came to
आगतः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (having come/attained)
पुराformerly
पुरा:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (locative/7th), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अव्यक्तेunmanifest
अव्यक्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (qualifier of तमसि)
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; द्विगु-समास (three worlds as a unit)
ग्रसिते(when) engulfed
ग्रसिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Root√ग्रस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘when (it was) swallowed/engulfed’ (locative absolute with त्रैलोक्ये)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; उत्तमपुरुष-सर्वनाम