Shloka 89
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
शुक्रो देवस्तु विज्ञेयो भार्गवो ऽसुरयाजकः / बृहत्तेजाः स्मृतो देवो देवाचार्यो ऽगि रस्सुतः
Transliteration
śukro devastu vijñeyo bhārgavo 'surayājakaḥ / bṛhattejāḥ smṛto devo devācāryo 'gi rassutaḥ
Translation
శుక్రుడు దేవుడిగా తెలిసికొనవలెను—అతడు భార్గవుడు, అసురులకు యాజకుడు. అలాగే ‘బృహత్తేజా’ అనే దేవుడు, అంగిరసుని కుమారుడు, దేవాచార్యుడిగా స్మృతిలో ఉన్నాడు.
Word by Word
śukraḥŚukra (Venus)
śukraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśukra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन
devaḥgod
devaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; apposition
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपात (particle)
vijñeyaḥis to be known/should be understood
vijñeyaḥ:
Kriyā (क्रिया; predicative)
TypeVerb
Rootvijñeya (कृदन्त/प्रातिपदिक; √jñā + तव्य)
Formतव्यत्-कृदन्त (gerundive; ‘to be known’); पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण
bhārgavaḥBhārgava (descendant of Bhṛgu)
bhārgavaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootbhārgava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; वंश-नाम
asura-yājakaḥpriest of the Asuras
asura-yājakaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootasura (प्रातिपदिक) + yājaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘priest of the Asuras’)
bṛhat-tejāḥof great brilliance
bṛhat-tejāḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeAdjective
Rootbṛhat (प्रातिपदिक) + tejas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (‘great in splendor’)
smṛtaḥis said/remembered
smṛtaḥ:
Kriyā (क्रिया; passive predication)
TypeVerb
Rootsmṛta (कृदन्त; √smṛ + क्त)
FormPPP; पुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; कर्मणि—‘is said’
devaḥgod
devaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; apposition
deva-ācāryaḥpreceptor of the gods
deva-ācāryaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + ācārya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘teacher of the gods’)
aṅgiras-sutaḥson of Aṅgiras
aṅgiras-sutaḥ:
Karta (कर्ता; apposition)
TypeNoun
Rootaṅgiras (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘son of Aṅgiras’)