Shloka 18
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
पादेन पार्थिवस्याग्नेस्तस्मादग्निस्तपत्यसौ / प्राकाश्यं च तथौष्ण्यं च सौराग्नेये तु तेजसी
Transliteration
pādena pārthivasyāgnestasmādagnistapatyasau / prākāśyaṃ ca tathauṣṇyaṃ ca saurāgneye tu tejasī
Translation
పార్థివ అగ్నిలోని ఒక భాగం వల్లనే ఈ అగ్ని తపిస్తుంది. సౌర-అగ్నేయ తేజస్సులో ప్రకాశమూ ఉష్ణతయూ రెండూ ఉన్నాయి.
Word by Word
पादेनby a quarter/part
पादेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
पार्थिवस्यof the earthly
पार्थिवस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; विशेषण
अग्नेःof fire
अग्नेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (हेतु/अपादान), एकवचन
अग्निःfire
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
तपतिheats/burns
तपति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (demonstrative)
प्राकाश्यम्brightness
प्राकाश्यम्:
Karma/Artha (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootप्रकाश्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक (quality)
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (adverb: likewise)
औष्ण्यम्heat
औष्ण्यम्:
Karma/Artha (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootऔष्ण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
सौराग्नेयेin the solar-and-fiery (pair)
सौराग्नेये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसौर (प्रातिपदिक) + आग्नेय (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (सौर+आग्नेय); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; विशेषण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: but/indeed)
तेजसीthe two energies/lusters
तेजसी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-द्विवचन (कर्ता/विषय)