Shloka 147
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
लोकसंव्यवहारार्थ मीश्वरेण विनिर्मितः / उत्तराश्रवणेनासौ संक्षिप्तश्च ध्रुवे तथा
Transliteration
lokasaṃvyavahārārtha mīśvareṇa vinirmitaḥ / uttarāśravaṇenāsau saṃkṣiptaśca dhruve tathā
Translation
లోకసంవ్యవహారార్థంగా ఆ పరమేశ్వరునిచే ఇది నిర్మితమైంది; ఉత్తరాశ్రవణముచే అది ధ్రువస్థానంలో సంక్షిప్తముగా స్థాపితమైంది.
Word by Word
लोक-संव्यवहार-अर्थम्for the purpose of worldly dealings
लोक-संव्यवहार-अर्थम्:
Prayojana/Hetu (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + संव्यवहार (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (लोकस्य संव्यवहारस्य अर्थम्)
ईश्वरेणby the Lord
ईश्वरेण:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
विनिर्मितःwas constructed/created
विनिर्मितः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootवि-निर्मा (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उत्तर-आश्रवणेनby/with the later recitation/hearing
उत्तर-आश्रवणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक) + आश्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; तत्पुरुषसमासः
असौthis/that (he/it)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संक्षिप्तःwas condensed/abridged
संक्षिप्तः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootसम्-क्षिप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
ध्रुवेin/at Dhruva
ध्रुवे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
तथाlikewise/so
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (adverb of manner)