Shloka 126
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
परस्परस्थिता ह्येते युज्यन्ते च परस्परम् / असंकरेण विज्ञेयस्तेषां योगस्तु वै बुधैः
Transliteration
parasparasthitā hyete yujyante ca parasparam / asaṃkareṇa vijñeyasteṣāṃ yogastu vai budhaiḥ
Translation
ఇవి పరస్పరంగా స్థితమై పరస్పరమే యుక్తమవుతాయి; వాటి యోగం కలయికలో కలత లేకుండా ఉందని పండితులు గ్రహించాలి।
Word by Word
परस्परस्थिताःmutually positioned
परस्परस्थिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरस्पर + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (परस्परे स्थिताः = situated relative to each other)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (particle: indeed/for)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
युज्यन्तेare joined/connected
युज्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: mutually/with each other)
असंकरेणwithout intermixture/confusion
असंकरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअ + संकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; नञ्-समास (negation)
विज्ञेयःis to be understood/should be known
विज्ञेयः:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु) → विज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्/अनीयर्-अर्थे (gerundive: 'to be known'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (योगः इत्यस्य विशेषणम्)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
योगःconnection/conjunction
योगः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (particle: but/indeed)
वैcertainly
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात-अव्यय (emphatic particle)
बुधैःby the wise (sages)
बुधैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन