Shloka 13
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
परिवर्त्तक्रमाद्विप्रा भाभिरालोकयन् दिशः / सूर्यः किरमजालेन वायुयुक्तेन सर्वशः
Transliteration
parivarttakramādviprā bhābhirālokayan diśaḥ / sūryaḥ kiramajālena vāyuyuktena sarvaśaḥ
Translation
హే విప్రులారా! పరిభ్రమణక్రమమున సూర్యుడు వాయుసంయుక్తమైన కిరణజాలముతో సర్వదిశలను తన ప్రభలతో ప్రకాశింపజేస్తాడు.
Word by Word
परिवर्त्त-क्रमात्from the course of revolution
परिवर्त्त-क्रमात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान/Cause-Source)
TypeNoun
Rootपरिवर्त्त + क्रम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/हेतु) एकवचन; तत्पुरुष—‘परिवर्त्तस्य क्रमः’
विप्राःO brahmins
विप्राः:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (आह्वान) बहुवचन
भाभिःwith lights, with radiances
भाभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण) बहुवचन
आलोकयन्illuminating, looking upon
आलोकयन्:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeVerb
Rootआ+लोक् (धातु) + शतृ (शतृ-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘सूर्यः’ इत्यस्य विशेषण
दिशःthe directions
दिशः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
किरण-जालेनby a net/mass of rays
किरण-जालेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकिरण + जाल (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण) एकवचन; तत्पुरुष—‘किरणानां जालम्’
वायु-युक्तेनconnected with wind
वायु-युक्तेन:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवायु + युक्त (प्रातिपदिक; समास; युक्त = क्त from युज्)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया एकवचन; तत्पुरुष—‘वायुना युक्तम्’; ‘किरणजालेन’ इत्यस्य विशेषण
सर्वशःeverywhere, in all ways
सर्वशः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)