Shloka 8
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
विष्कंभमण्डलाच्चैव भास्कराद्द्विगुणः शशी / अथ पृथिव्या वक्ष्यामि प्रमाणं योजनैः सह
Transliteration
viṣkaṃbhamaṇḍalāccaiva bhāskarāddviguṇaḥ śaśī / atha pṛthivyā vakṣyāmi pramāṇaṃ yojanaiḥ saha
Translation
విష్కంభమండలంలో శశి (చంద్రుడు) భాస్కరుని కంటే రెండింతలు. ఇక భూమి యొక్క ప్రమాణాన్ని యోజనలతో కలిసి చెబుతాను.
Word by Word
विष्कम्भ-मण्डलात्from the diameter-disk (i.e., from the Sun’s diameter measure)
विष्कम्भ-मण्डलात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootviṣkambha (प्रातिपदिक) + maṇḍala (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (determinative; ‘विष्कम्भस्य मण्डलम्’), नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)
एवindeed; just
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारणार्थक (emphatic particle)
भास्करात्from the Sun (in comparison)
भास्करात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootbhāskara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (ablative), एकवचन
द्वि-गुणःtwofold; double
द्वि-गुणः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (numeral determinative), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
शशीthe Moon
शशी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśaśin/śaśī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (nominative), एकवचन
अथthen; next
अथ:
Discourse marker (निपात)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय, अनुक्रमणार्थक निपात
पृथिव्याःof the Earth
पृथिव्याः:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (genitive), एकवचन
वक्ष्यामिI shall state
वक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (वच् धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
प्रमाणम्measure
प्रमाणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpramāṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (accusative), एकवचन
योजनैःin yojanas; by yojanas
योजनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootyojana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
Sahartha/Association (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय, सहार्थक (comitative preposition/adverb)