Shloka 55
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
लेखायामास्थितः सूर्यो यत्र यत्र च दृश्यते / ऊर्द्ध्व शातसहस्र तु योजनानां स दृश्यते
Transliteration
lekhāyāmāsthitaḥ sūryo yatra yatra ca dṛśyate / ūrddhva śātasahasra tu yojanānāṃ sa dṛśyate
Translation
రేఖలో స్థితుడైన సూర్యుడు ఎక్కడెక్కడ కనిపిస్తాడో, అక్కడ అతడు పైకి లక్ష యోజనాల ఎత్తులో కనిపిస్తాడు.
Word by Word
लेखायाम्in/at the line (mark)
लेखायाम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootलेखा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन (sg.)
आस्थितःsituated/standing
आस्थितः:
कर्तृ-विशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Predicate participle)
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त), पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन; कर्तरि प्रयोग (active sense): 'having stood/being situated'
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (sg.)
यत्रwhere
यत्र:
सम्बन्ध (Sambandha/Relational)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक (relative adverb of place: 'where')
यत्रwherever
यत्र:
सम्बन्ध (Sambandha/Relational)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (repetition for emphasis)
चand
च:
समुच्चय (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg.); आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): 'is seen/appears'
ऊर्ध्वम्above
ऊर्ध्वम्:
देशाधिकरण (Locative sense/Direction)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; दिशावाचक (adverb of direction): 'upwards/above'
शातसहस्रम्a hundred thousand
शातसहस्रम्:
परिमाण (Measure/Extent)
TypeNoun
Rootशत + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; द्विगु-समास (numeral compound): 'one hundred thousand'
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (particle: 'but/indeed')
योजनानाम्of yojanas
योजनानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन (pl.)
सःhe/that (sun)
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा (Nom.1), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
दृश्यतेis seen
दृश्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि (passive)