Shloka 47
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
पूवाह्णे चापराह्णे च द्वौ द्वौ देवालयौ तु सः / तपत्यर्कश्च मध्याह्ने तैरेव च स्वरश्मिभिः
Transliteration
pūvāhṇe cāparāhṇe ca dvau dvau devālayau tu saḥ / tapatyarkaśca madhyāhne taireva ca svaraśmibhiḥ
Translation
పూర్వాహ్నం మరియు అపరాహ్నంలో అతనికి రెండు రెండు దేవాలయాలు (ఆశ్రయస్థానాలు) ఉంటాయి. మధ్యాహ్నంలో ఆ అర్కుడు తన స్వకిరణాలతోనే దహిస్తాడు.
Word by Word
पूर्वाह्णेin the forenoon
पूर्वाह्णे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeNoun
Rootपूर्वाह्ण (प्रातिपदिक: पूर्व + अह्न)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पूर्वस्य अह्नः)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
अपराह्णेin the afternoon
अपराह्णे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeNoun
Rootअपराह्ण (प्रातिपदिक: अपर + अह्न)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अपरस्य अह्नः)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
द्वौtwo
द्वौ:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; संख्याविशेषण
द्वौtwo (each)
द्वौ:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पुनरुक्ति (distributive: two each)
देवालयौtwo temples/abodes of the gods
देवालयौ:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेवालय (प्रातिपदिक: देव + आलय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् आलयः)
तुbut/indeed
तु:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
सःhe (the Sun)
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तपतिheats, shines
तपति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अर्कःthe Sun (Arka)
अर्कः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक: मध्य + अह्न)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मध्यस्य अह्नः)
तैःby those
तैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
एवindeed/just
एव:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक-निपात
चand
च:
समुच्चय (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
स्वरश्मिभिःwith his own rays
स्वरश्मिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootस्वरश्मि (प्रातिपदिक: स्व + रश्मि)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य रश्मयः)