Shloka 41
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
देशा उत्तरपूर्वा ये पूवरात्रस्तु तान्प्रति / एवमेवोत्तरेष्वर् के भुवनेषु विराजते
Transliteration
deśā uttarapūrvā ye pūvarātrastu tānprati / evamevottareṣvar ke bhuvaneṣu virājate
Translation
ఉత్తర–తూర్పు దేశాలకు అది పూర్వరాత్రి; ఇదే విధంగా ఉత్తర దిశలోని భువనాలలో కాలము మహిమతో విరాజిల్లుతుంది.
Word by Word
देशाःregions
देशाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
उत्तरपूर्वाःnorth-eastern
उत्तरपूर्वाः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तर-पूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—उत्तरपूर्व = उत्तरः च पूर्वः च (द्वन्द्व, दिक्-समास)
येwhich
ये:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
पूर्वरात्रःearly night
पूर्वरात्रः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपूर्व-रात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—पूर्वरात्र = पूर्वः रात्रः (तत्पुरुष)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्धसूचक (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (particle: but/indeed)
तान्them
तान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन
प्रतिtowards/with respect to
प्रति:
सम्बन्ध (Adverbial relation)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग-निपात)
Formअव्यय; उपपद (postposition) governing accusative; अर्थः—towards/with respect to
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus)
एवexactly/only
एव:
अवधारण (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle: just/only)
उत्तरेषुin the northern (regions)
उत्तरेषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरण (locative)
अर्केwhen/where the Sun (Arka)
अर्के:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (locative)
भुवनेषुin the worlds
भुवनेषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; अधिकरण
विराजतेshines/appears splendid
विराजते:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootवि-राज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद