Shloka 135
अधोलोकवर्णनम् (Adholoka-varṇana) — Description of the Lower Worlds and Cosmographic Measures
Devanagari script
त्रिशदेव त्वहोरात्रास्तैस्तु मासस्तु भास्करः / एकषष्टि त्वहोरात्रमृतुरेको विभाव्यते
Transliteration
triśadeva tvahorātrāstaistu māsastu bhāskaraḥ / ekaṣaṣṭi tvahorātramṛtureko vibhāvyate
Translation
ముప్పై అహోరాత్రాలతో భాస్కరుని ఒక మాసము గణింపబడుతుంది; అరవై ఒక అహోరాత్రాలతో ఒక ఋతువు నిర్ణయించబడుతుంది.
Word by Word
त्रिंशत्thirty
त्रिंशत्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रिंशत् (प्रातिपदिक)
FormNumeral adjective (संख्याविशेषण), Indeclinable-like numeral stem; used to qualify अहोरात्राः (thirty)
एवindeed/just
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormParticle (निपात)
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormConjunction/particle (निपात), adversative/contrast
अहोरात्राःday-nights (full days)
अहोरात्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहोरात्र (प्रातिपदिक; अहस्+रात्रि)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
तैःby those
तैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental (3rd/तृतीया), Plural (बहुवचन)
तुindeed/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
मासःa month
मासः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
भास्करः(solar) sun
भास्करः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); apposition to मासः
एकषष्टिःsixty-one
एकषष्टिः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकषष्टि (प्रातिपदिक; एक+षष्टि)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); numeral used to qualify अहोरात्रम् (sixty-one)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
अहोरात्रम्a day-night (a full day)
अहोरात्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअहोरात्र (प्रातिपदिक; अहस्+रात्रि)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
ऋतुःa season
ऋतुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
एकःone
एकः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); qualifies ऋतुः
विभाव्यतेis considered/understood
विभाव्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि√भू (धातु)
FormPresent tense (लट्), Passive voice (कर्मणि), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)