Shloka 13
Naimiṣa-satra Praśna–Prativacana
The Sages’ Questions at Naimiṣa and Sūta’s Reply
Devanagari script
तत्र ते मेनिरे शैलं नैमिषे ब्रह्मवादिनः / नैमिषं जज्ञिरे यस्मान्नैमिषीयास्ततः स्मृताः
Transliteration
tatra te menire śailaṃ naimiṣe brahmavādinaḥ / naimiṣaṃ jajñire yasmānnaimiṣīyāstataḥ smṛtāḥ
Translation
అక్కడ నైమిషంలో బ్రహ్మవాదులు ఆ శైలాన్ని గౌరవించారు; నైమిషంలోనే వారు జన్మించినందున ‘నైమిషీయులు’ అని స్మరించబడారు।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative circumstance)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण (adverb: ‘there’)
तेthey
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
मेनिरेconsidered, thought
मेनिरे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√मन् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
शैलम्a mountain
शैलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशैल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
नैमिषेat Naimiṣa
नैमिषे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootनैमिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; स्थाननाम
ब्रह्मवादिनःspeakers of Brahman (Vedic sages)
ब्रह्मवादिनः:
कर्ता (Karta/Apposition to ‘ते’)
TypeNoun
Rootब्रह्मवादिन् (प्रातिपदिक: ब्रह्म + वादिन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी/उपपद-तत्पुरुष): ‘ब्रह्मणः वादिनः’
नैमिषम्Naimiṣa (place)
नैमिषम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootनैमिष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जज्ञिरेwere born / originated
जज्ञिरे:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
यस्मात्from which; because of which
यस्मात्:
अपादान (Apādāna/Ablative-cause)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; सर्वनाम (ablative: ‘from which/because of which’)
नैमिषीयाःNaimiṣīyas (people of Naimiṣa)
नैमिषीयाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनैमिषीय (प्रातिपदिक; तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तद्धित-प्रत्ययान्त (denoting inhabitants/related to Naimiṣa)
ततःtherefore
ततः:
हेतु/सम्बन्ध (Reason/connection)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तस्मात्-अर्थे (adverb: ‘therefore/from that’)
स्मृताःare called/remembered
स्मृताः:
कर्मधारय-विशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Root√स्मृ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)