Shloka 84
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
देवर्षिगन्धर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते / प्रागायतः स सौवर्णो ह्युदयो नाम पर्वतः
Transliteration
devarṣigandharvayutaḥ prathamo merurucyate / prāgāyataḥ sa sauvarṇo hyudayo nāma parvataḥ
Translation
దేవర్షులు మరియు గంధర్వులతో కూడిన మొదటి పర్వతం ‘మేరు’ అని చెప్పబడుతుంది. తూర్పు దిశగా విస్తరించిన ఆ స్వర్ణమయ పర్వతం ‘ఉదయ’ అనే పేరుగలది.
Word by Word
devarṣi-gandharva-yutaḥaccompanied by divine seers and Gandharvas
devarṣi-gandharva-yutaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdeva-ṛṣi-gandharva-yuta (प्रातिपदिक; समास)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); yuta = 'endowed/associated with'
prathamaḥthe first
prathamaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
meruḥMeru (mountain)
meruḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmeru (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
ucyateis called
ucyate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLaṭ (लट्; present), Prathama-puruṣa (3rd person/प्रथमपुरुष), Ekavacana (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद), karmaṇi-prayoga (कर्मणि; passive)
prāk-āyataḥextended eastward
prāk-āyataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprāk-āyata (प्रातिपदिक; समास)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
saḥthat (mountain)
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma; Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
sauvarṇaḥgolden
sauvarṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsuvarṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
hiindeed, for
hi:
Avadhāraṇa/Hetu (अवधारण/हेतु)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात)
udayaḥUdaya (name)
udayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootudaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
nāmaby name
nāma:
Saṃjñā-bodhaka (संज्ञाबोधक)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
FormAvyaya; nomen particle (नाम-निपात) indicating appellation
parvataḥmountain
parvataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparvata (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)