Shloka 8
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
द्वितीयः पर्वतश्चन्द्रः सर्वौंष धिसमन्वितः / अश्विभ्याममृतस्यार्थमोषध्यो यत्र संभृताः
Transliteration
dvitīyaḥ parvataścandraḥ sarvauṃṣa dhisamanvitaḥ / aśvibhyāmamṛtasyārthamoṣadhyo yatra saṃbhṛtāḥ
Translation
రెండవ పర్వతం ‘చంద్ర’; అది సమస్త ఔషధులతో నిండినది. అక్కడ అశ్వినీదేవతలు అమృతార్థం ఔషధులను సంగ్రహించారు.
Word by Word
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक
पर्वतःmountain
पर्वतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चन्द्रःCandra (name)
चन्द्रः:
Samanaadhikarana (समानाधिकरण/नाम)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पर्वतनाम
सर्व-औषधि-समन्वितःendowed with all herbs
सर्व-औषधि-समन्वितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + औषधि + समन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त (क्त) सम्+अन्वि/अन्वि-धात्वर्थे ‘युक्त’; तत्पुरुषः (सर्वाभिः औषधिभिः समन्वितः)
अश्विभ्याम्by the Aśvins
अश्विभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), द्विवचन
अमृतस्यof nectar
अमृतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
अर्थम्for the sake/purpose
अर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)
औषध्यःherbs
औषध्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऔषधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक (where)
संभृताःwere collected
संभृताः:
Kriya (क्रिया-विशेषण/भाव)
TypeAdjective
Rootसम् + भृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन, स्त्रीलिङ्ग; past passive participle = gathered/collected