Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

कृत एव च दुर्भिक्षं जराव्याधिभयं कुतः / तत्रापि पर्वताः पुण्याः सप्तैव मणिभूषणाः

kṛta eva ca durbhikṣaṃ jarāvyādhibhayaṃ kutaḥ / tatrāpi parvatāḥ puṇyāḥ saptaiva maṇibhūṣaṇāḥ

అక్కడ దుర్భిక్షం అనేది జరిగినట్టే కాదు; జరా-వ్యాధుల భయం ఎక్కడ? అక్కడ మణులతో అలంకరింపబడిన ఏడు పుణ్య పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.

kṛtein the Kṛta age
kṛte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkṛta (कृदन्त; √kṛ कृ, क्त)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (सप्तमी/7), Singular (एकवचन); ‘in the Kṛta (yuga)’
evaindeed/only
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण-निपात)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक-अव्यय)
durbhikṣamfamine
durbhikṣam:
Karta (कर्ता) (elliptic: ‘where is…?’)
TypeNoun
Rootdurbhikṣa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
jarā-vyādhi-bhayamfear of old age and disease
jarā-vyādhi-bhayam:
Karta (कर्ता) (elliptic)
TypeNoun
Rootjarā (प्रातिपदिक) + vyādhi (प्रातिपदिक) + bhaya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: ‘fear of old age and disease’
kutaḥwhence/how could there be?
kutaḥ:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkutas (अव्यय/प्रश्न)
FormInterrogative adverb (प्रश्न-अव्यय)
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormAdverb (देशवाचक-अव्यय)
apialso
api:
Emphasis/Samuccaya (बल/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात) meaning ‘also/even’
parvatāḥmountains
parvatāḥ:
Karta (कर्ता) (existential)
TypeNoun
Rootparvata (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
puṇyāḥholy
puṇyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of parvatāḥ
TypeAdjective
Rootpuṇya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन)
saptaseven
sapta:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsapta (संख्याप्रातिपदिक)
Form(Indeclinable numeral used adjectivally) Number adjective qualifying parvatāḥ; understood Nominative Plural Masculine agreement by sense
evajust/only
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण-निपात)
maṇi-bhūṣaṇāḥ(mountains) adorned with jewels
maṇi-bhūṣaṇāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of parvatāḥ
TypeNoun
Rootmaṇi (प्रातिपदिक) + bhūṣaṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘having jewels as ornaments’ qualifying parvatāḥ