Shloka 170
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
चन्द्रादित्यावधस्तात्तु ये लोकाः प्रथिता बुधैः / ते लोका इत्यभिहिता जगतस्च न संशयः
Transliteration
candrādityāvadhastāttu ye lokāḥ prathitā budhaiḥ / te lokā ityabhihitā jagatasca na saṃśayaḥ
Translation
చంద్రసూర్యుల కింద బుధులు ప్రసిద్ధి చేసిన లోకాలు ఏవైతే ఉన్నాయో, అవే ‘లోకాలు’ అని చెప్పబడతాయి; ఇదే జగత్తు—సందేహం లేదు।
Word by Word
चन्द्र-आदित्य-अवधःthe limit/boundary of the moon and sun
चन्द्र-आदित्य-अवधः:
Adhikarana (अधिकरण/locative sense as reference-point)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक) + अवध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—चन्द्रादित्ययोः अवधः (limit of the moon and sun)
अधःbelow
अधः:
Adhikarana (अधिकरण/adverbial location)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formअव्यय (adverb) — ‘below’
तात्from that
तात्:
Apadana (अपादान/source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; ‘from that’
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle) — contrast/emphasis
येwhich (those) who/that
ये:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
लोकाःworlds/realms
लोकाः:
Karta (कर्ता/subject; in apposition to ‘ye’)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
प्रथिताःrenowned/known
प्रथिताः:
Karta (कर्ता; predicate adjective agreeing with ‘lokāḥ’)
TypeAdjective
Rootप्र-था (धातु) → प्रथित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि—‘renowned/known’
बुधैःby the wise (sages)
बुधैः:
Karana (करण/instrument; agent in passive sense)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
तेthose
ते:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
लोकाःworlds/realms
लोकाः:
Karta (कर्ता; apposition to ‘te’)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (quotative particle) — ‘thus’
अभिहिताःare called/are termed
अभिहिताः:
Karta (कर्ता; predicate adjective agreeing with ‘lokāḥ’)
TypeAdjective
Rootअभि-धा (धातु) → अभिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि—‘called/said’
जगतःof the universe
जगतः:
Sambandha (सम्बन्ध/genitive relation)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction) — ‘and’
नnot/no
न:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता; ‘there is no doubt’ construction)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन