Shloka 162
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
धार्यमाणं समन्तात्तु तिष्ठते यत्तु तेजसा / अयोगुडनिभो वाह्नः समन्ता न्मण्डलाकृतिः
Transliteration
dhāryamāṇaṃ samantāttu tiṣṭhate yattu tejasā / ayoguḍanibho vāhnaḥ samantā nmaṇḍalākṛtiḥ
Translation
తేజస్సు చేత చుట్టూ ధారింపబడి నిలిచేది—ఆ అగ్ని ఇనుప గుండ్రని గోళంలా, అన్ని వైపులా మండలాకారంగా ఉంటుంది.
Word by Word
धार्यमाणम्being supported
धार्यमाणम्:
कर्म/विधेय (Object/predicate qualifier; context-dependent)
TypeAdjective
Rootधार्यमाण (कृदन्त; √धृ धारणे)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि वर्तमानकृदन्त (present passive participle)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Spatial adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘on all sides’
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
तिष्ठतेstands/remains
तिष्ठते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
यत्which
यत्:
सम्बन्ध/अनुयोगी (Relative element)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun)
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
तेजसाby/with radiance (heat, energy)
तेजसा:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन
अयः-गुड-निभःresembling an iron ball/lump
अयः-गुड-निभः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootअयस्/अयः (प्रातिपदिक) + गुड (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः ‘अयःगुडवत् निभः’ = like an iron-ball/jaggery-lump; (बहुपद-समास)
वाह्नःof fire
वाह्नः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
देशाधिकरण (Spatial adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसमन्त (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘on all sides’
मण्डल-आकृतिःa circular form/orb-shape
मण्डल-आकृतिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुषार्थः ‘मण्डलस्य आकृतिः’