Shloka 158
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्रशः / तिर्यगूर्ध्वमधो वापि कारणस्याव्ययात्मनः
Transliteration
aṇḍānāmīdṛśānāṃ tu koṭyo jñeyāḥ sahasraśaḥ / tiryagūrdhvamadho vāpi kāraṇasyāvyayātmanaḥ
Translation
ఇలాంటి అండముల (బ్రహ్మాండముల) కోట్లు, వేల సంఖ్యలు తెలుసుకోవలెను—అవ్యయ కారణస్వరూపుని ఆధీనంగా అవి అడ్డంగా, పైకి, కిందకీ వ్యాపించి ఉన్నాయి।
Word by Word
अण्डानाम्of the cosmic eggs
अण्डानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootअण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (Genitive plural)
ईदृशानाम्of such kind
ईदृशानाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; अण्डानाम् इति विशेषण (qualifying)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
कोट्यःcrores (tens of millions)
कोट्यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Nominative plural)
ज्ञेयाःare to be known
ज्ञेयाः:
विधेय (Predicate; to be known)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (gerundive/भाव्य), पुं/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अत्र स्त्रीलिङ्ग-बहुवचन (कोट्यः इति सह)
सहस्रशःby thousands
सहस्रशः:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), प्रकार/परिमाणवाचक (by thousands; in thousands)
तिर्यक्horizontally
तिर्यक्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतिर्यक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), दिशावाचक (horizontally)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्व (अव्यय-प्रयोग)
Formअव्यय (adverb), दिशावाचक (upwards)
अधःdownwards
अधः:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअधस् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), दिशावाचक (downwards)
वाor
वा:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय (disjunctive particle), विकल्पार्थक (or)
अपिalso/even
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle), समुच्चय/अपि-भाव (also/even)
कारणस्यof the cause
कारणस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
अव्ययात्मनःof the imperishable-natured (cause)
अव्ययात्मनः:
सम्बन्ध (Genitive relation; qualifier of कारणस्य)
TypeNoun
Rootअव्यय + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारय (अव्ययः आत्मा यस्य = whose nature is imperishable)