Shloka 156
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
जनस्तपस्तथा सत्यमेतावांल्लोकसंग्रहः / एतावानेव विज्ञेयो लोकान्तश्चैव यः परः
Transliteration
janastapastathā satyametāvāṃllokasaṃgrahaḥ / etāvāneva vijñeyo lokāntaścaiva yaḥ paraḥ
Translation
జనలోకం, తపోలోకం, సత్యలోకం—ఇంతటితో లోకాల సమాహారం. ఇంతటినే తెలుసుకోవాలి; అలాగే దీనికి అవతల ఉన్న పరలోకాంతమును కూడా।
Word by Word
जनःJana (Janaloka)
जनः:
कर्ता (Karta/Subject; item in enumeration)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'जनलोक' इत्यर्थे (Janaloka)
तपःTapa (Tapoloka)
तपः:
कर्ता (Karta/Subject; item in enumeration)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'तपोलोक' इत्यर्थे (Tapoloka)
तथाalso
तथा:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), समुच्चयार्थक (also)
सत्यम्Satya (Satyaloka)
सत्यम्:
कर्ता (Karta/Subject; item in enumeration)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'सत्यलोक' इत्यर्थे (Satyaloka)
एतावान्this much/so many
एतावान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Masculine nominative singular)
लोकसंग्रहःthe collection/aggregate of worlds
लोकसंग्रहः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootलोक + संग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: 'collection of worlds')
एतावान्this much
एतावान्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अवधारण (emphasis: only/indeed)
विज्ञेयःis to be known
विज्ञेयः:
विधेय (Predicate; विधिलिङ्गार्थ/obligation)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु) + वि + यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (gerundive/भाव्य), भविष्यत्कर्तव्यता-अर्थ (to be known); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with लोकसंग्रहः)
लोकान्तःthe end/limit of the worlds
लोकान्तः:
कर्ता (Karta/Subject; coordinated)
TypeNoun
Rootलोक + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (end/boundary of the worlds)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
सम्बन्ध (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (particle), अवधारण
यःwhich/that (who)
यः:
सम्बन्ध (Relative; links to परः)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (relative pronoun)
परःbeyond/supreme
परः:
विशेषण (Viśeṣaṇa; of लोकान्तः)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन