Shloka 149
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वाह्येकशिलोपमा
Transliteration
pareṇa tasya mahatī dṛśyate lokasaṃsthitiḥ / kāñcanī dviguṇā bhūmiḥ sarvāhyekaśilopamā
Translation
దాని అవతల మహత్తరమైన లోకవ్యవస్థ దర్శనమిస్తుంది; స్వర్ణమయమైన, రెండింతల విస్తారమైన ఆ భూమి అంతటా ఒకే శిలలా ఉంటుంది।
Word by Word
परेणbeyond
परेण:
करण/सम्बन्ध (Instrumental circumstance)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; used adverbially ‘beyond’
तस्यof it/of that
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
महतīgreat
महतī:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दृश्यतेis seen/appears
दृश्यते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive sense: is seen)
लोकसंस्थितिःthe arrangement/settlement of the world
लोकसंस्थितिः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootलोक + संस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकस्य संस्थितिः)
काञ्चनीgolden
काञ्चनी:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootकाञ्चनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
द्विगुणाdouble/twofold
द्विगुणा:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ गुणौ यस्याः)
भूमिःland/earth
भूमिः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सर्वाentire
सर्वा:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed
हि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: indeed/for)
एकशिलोपमाlike a single rock slab
एकशिलोपमा:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक + शिला + उपमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (एकशिलायाः उपमा/सदृशी)