Shloka 135
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
क्षयवृद्धत्वमुदधेः सोमवृद्धिक्षयात्पुनः / दशोत्तराणि पञ्चैव ह्यङ्गुलानि शतानि च
Transliteration
kṣayavṛddhatvamudadheḥ somavṛddhikṣayātpunaḥ / daśottarāṇi pañcaiva hyaṅgulāni śatāni ca
Translation
చంద్రుని వృద్ధి‑క్షయాల వల్ల సముద్రానికీ క్షయ‑వృద్ధి కలుగుతుంది; అది ఐదు వందల అంగుళాలు, మరి పది అధికమని చెప్పబడింది.
Word by Word
क्षय-वृद्धत्वम्the state of decrease and increase
क्षय-वृद्धत्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक) + वृद्धत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन (singular); समाहार-द्वन्द्व (collective dvandva)
उदधेःof the ocean
उदधेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootउदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (6th/genitive), एकवचन (singular)
सोम-वृद्धि-क्षयात्from the moon’s increase and decrease
सोम-वृद्धि-क्षयात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक) + वृद्धि (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन (singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (genitive tatpuruṣa): सोमस्य वृद्धिक्षयः (increase/decrease of the moon)
पुनःagain; in turn
पुनः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), क्रियाविशेषण (adverb)
दश-उत्तराणिten additional
दश-उत्तराणि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन (plural); तत्पुरुषः: दश अधिकानि (ten more)
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोगः; नपुंसक-बहुवचनार्थे (used with neuter plural sense)
एवindeed; only
एव:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, निश्चयार्थक-निपात (particle of emphasis)
हिfor; indeed
हि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (explanatory/emphatic particle)
अङ्गुलानिfinger-breadths (a measure)
अङ्गुलानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्गुलि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन (plural)
शतानिhundreds
शतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन (plural)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)