Shloka 109
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
शाकद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन संमततः / पुष्करे पर्वतः श्रीमानेक एव महाशिलः
Transliteration
śākadvīpasya vistārāddviguṇena saṃmatataḥ / puṣkare parvataḥ śrīmāneka eva mahāśilaḥ
Translation
శాకద్వీప విస్తారానికి రెండింతలుగా పుష్కరం భావించబడింది. పుష్కరంలో ‘మహాశిల’ అనే ఒకే ఒక శ్రీమంత పర్వతం ఉంది.
Word by Word
śāka-dvīpasyaof Śākadvīpa
śāka-dvīpasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootśāka + dvīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शाकस्य द्वीपः)
vistārātfrom (the) extent
vistārāt:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootvistāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
dviguṇenaby double (measure)
dviguṇena:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootdvi + guṇa (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणः = double)
saṃmataḥas is accepted/according to tradition
saṃmataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeAdjective
Rootsam + man (मन् धातु) + kta (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (agreed/considered), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययार्थे ‘संमततः’ = according to agreement/tradition
puṣkarein Puṣkara (dvīpa)
puṣkare:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
parvataḥmountain
parvataḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootparvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
śrīmānsplendid/illustrious
śrīmān:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśrīmat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessing splendor/wealth)
ekaḥone
ekaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक
evaonly/indeed
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
mahā-śilaḥgreat-rocky / having huge rocks
mahā-śilaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + śila (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महती शिला यस्य/महाशिलः = great-rocky)