Shloka 102
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
क्षीरोदेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः / शाकद्वीपस्य विस्तारात्समेन तु समंन्ततः
Transliteration
kṣīrodena samudreṇa sarvataḥ parivāritaḥ / śākadvīpasya vistārātsamena tu samaṃntataḥ
Translation
అది నాలుగు వైపులా క్షీరోదము (క్షీరసముద్రము) చేత పరివృతమై ఉండెను; శాకద్వీప విస్తారము కూడా సమంతతః సమానముగా వ్యాపించి ఉండెను।
Word by Word
क्षीर-उदेनby the ocean of milk
क्षीर-उदेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक) + उद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (क्षीरस्य उदः/उदकं = milk-ocean)
समुद्रेणby the sea
समुद्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
सर्वतःfrom all sides
सर्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय)
Formअव्यय, दिशावाचक/परिमाणवाचक क्रियाविशेषण (from all sides)
परिवारितःsurrounded
परिवारितः:
Karta (कर्ता) / Visheshya (विशेष्य)
TypeAdjective
Rootपरि-√वृ (धातु) → परिवारित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (surrounded)
शाक-द्वीपस्यof Śākadvīpa
शाक-द्वीपस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootशाक (प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन; तत्पुरुष-समास (शाकानां द्वीपः)
विस्तारात्in extent/with respect to extent (as compared)
विस्तारात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन
समेनwith equal (measure)
समेन:
Hetu/Prakara (प्रकार/means)
TypeAdjective
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (समं = equal)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयार्थक-निपात (but/indeed)
समन्ततःall around
समन्ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (on all sides, all around)