Shloka 111
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
सूत उवाच श्रूयता कालसद्भावः श्रुत्वा चैवावधार्यताम् / सूर्ययोनिर्निमेषादिः संख्याचक्षुः स उच्यते
Transliteration
sūta uvāca śrūyatā kālasadbhāvaḥ śrutvā caivāvadhāryatām / sūryayonirnimeṣādiḥ saṃkhyācakṣuḥ sa ucyate
Translation
సూతుడు పలికెను—కాలముని సద్భావమును వినుడి; విని బాగా అవధారించుడి. సూర్యయోనిగా నిమేషాది జనించునది, అదే ‘సంఖ్యాచక్షు’ అని చెప్పబడును.
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/वक्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
श्रूयताम्let it be heard
श्रूयताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/Command), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), कर्मणि-प्रयोग (Passive voice)
कालसद्भावःthe true nature/existence of time
कालसद्भावः:
Karma (कर्म/विषय)
TypeNoun
Rootकाल + सद्भाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-viseshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भाव (Gerund/Absolutive), ‘having heard’
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
अवधार्यताम्let it be ascertained/understood
अवधार्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + धृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन (Plural), कर्मणि-प्रयोग (Passive voice)
सूर्ययोनिःhaving the Sun as source/origin
सूर्ययोनिः:
Karta (कर्ता/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootसूर्य + योनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
निमेषादिःbeginning with a blink (nimeṣa)
निमेषादिः:
Karta (कर्ता/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootनिमेष + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); तत्पुरुष (‘beginning with…’)
संख्याचक्षुःwhose ‘eye’ is number (i.e., measurable by counting)
संख्याचक्षुः:
Karta (कर्ता/वर्ण्य)
TypeNoun
Rootसंख्या + चक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (चक्षुस्), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष
सःhe/that (time)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), कर्मणि-प्रयोग (Passive voice)