Shloka 42
Agnibheda–Vaṃśa: Forms of Agni, Their Functions, and Progeny (अग्निभेद-वंशः)
Devanagari script
प्रायश्चित्तेष्वभीमानी हुतं भुङ्क्ते हविः सदा / विविधेस्तु सुतो ह्यर्क्क स्तस्य चाग्नेः सुता इमे
Transliteration
prāyaścitteṣvabhīmānī hutaṃ bhuṅkte haviḥ sadā / vividhestu suto hyarkka stasya cāgneḥ sutā ime
Translation
ప్రాయశ్చిత్త కర్మలలో అధిష్ఠాతృ-అభిమానిగా ఉండి, అర్పించిన హవిస్సును అతడు ఎల్లప్పుడూ భుజిస్తాడు. ‘వివిధి’కి కుమారుడు ‘అర్క’; ఆ అగ్నికి ఇవే సంతానమని చెప్పబడింది.
Word by Word
प्रायश्चित्तेषुin expiatory rites
प्रायश्चित्तेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रायश्चित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; locative plural
अभीमानीpresiding (deity)
अभीमानी:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभि-मानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
हुतम्the offered (oblation)
हुतम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootहुत (कृदन्त; √हु धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; क्त-प्रत्यय; 'offered (oblation)' used as object
भुङ्क्तेeats/enjoys
भुङ्क्ते:
क्रिया (Verb action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भुज् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
हविःoblation
हविः:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन (form identical to nominative); object in sense
सदाalways
सदा:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
विविधेःof Vividhi
विविधेः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootविविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्धसूचक (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
सुतःson
सुतः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
हिindeed/for
हि:
सम्बन्धसूचक (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) giving emphasis/reason
अर्क्कःArka (name)
अर्क्कः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; proper name
तस्यof him/of that
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
सुताःdaughters
सुताः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
इमेthese
इमे:
विशेषण (Determiner/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; demonstrative pronoun