Shloka 8
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
यौवनाश्वेन समितौ कृच्छेण निहतो बली / युद्धं सुमहदासीत्तु मासान्परिचतुर्दश
Transliteration
yauvanāśvena samitau kṛccheṇa nihato balī / yuddhaṃ sumahadāsīttu māsānparicaturdaśa
Translation
యౌవనాశ్వునితో సమరంలో ఆ బలవంతుడు కష్టపడి సంహరింపబడెను; ఆ యుద్ధం అత్యంత మహత్తరమై పద్నాలుగు నెలలు కొనసాగెను।
Word by Word
यौवनाश्वेनby Yauvanāśva
यौवनाश्वेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootयौवनाश्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
समितौin battle/assembly (of battle)
समितौ:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootसमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘समिति’ अर्थे
कृच्छेणwith difficulty
कृच्छेण:
Hetu/Prakara (हेतु/प्रकार)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘with difficulty’
निहतःwas slain
निहतः:
Kriya (क्रिया; participial predicate)
TypeVerb
Rootनि+हन् (धातु) → निहत (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भाव (passive participle)
बलीthe strong one
बली:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
युद्धम्the battle
युद्धम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सु-महत्very great
सु-महत्:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय-उपसर्ग/उपपद) + महत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; ‘सु’ उपसर्गेण तीव्रता
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविशेषार्थक-निपात (particle)
मासान्months
मासान्:
Karma (कर्म/Object; extent of time)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कालपरिमाण
परि-चतुर्दशabout fourteen
परि-चतुर्दश:
Visheshana (विशेषण/quantifier of time)
TypeIndeclinable
Rootपरि (अव्यय/उपसर्गवत्) + चतुर्दश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; ‘परि’ उपपदेन ‘about/around’ अर्थे; संख्या ‘चतुर्दश’