Shloka 75
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
उत्पन्नौ शूद्रयोनौ तु भवतः क्ष्मासुरोत्तमौ / अन्धं वृद्धं च मां मत्वा सुदेष्णा महिषी तव
Transliteration
utpannau śūdrayonau tu bhavataḥ kṣmāsurottamau / andhaṃ vṛddhaṃ ca māṃ matvā sudeṣṇā mahiṣī tava
Translation
హే భూమ్యసురోత్తమా! ఈ ఇద్దరూ నీ శూద్రయోనిలోనే జన్మించారు. నీ మహిషి సుదేష్ణ నన్ను అంధుడూ వృద్ధుడూ అని భావించి (ఇలా చేసింది).
Word by Word
उत्पन्नौborn (two)
उत्पन्नौ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत्-पद् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; ‘born/arisen’
शूद्रयोनौin a Śūdra womb/birth
शूद्रयोनौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootशूद्र-योनि (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (वैकल्पिक-रूप; अपेक्षित: शूद्रयोन्याम्); षष्ठी-तत्पुरुष
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle)
भवतःof you
भवतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक/भवद्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; आदरार्थ ‘of you’
क्ष्मासुरोत्तमौbest among the earth-dwelling Asuras
क्ष्मासुरोत्तमौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्ष्मा-असुर-उत्तम (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तत्पुरुष (निर्धारण/विशेषण-समास): क्ष्मायां असुरेषु उत्तमौ
अन्धम्blind
अन्धम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
वृद्धम्old
वृद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवृद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
माम्me
माम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन
मत्वाhaving considered
मत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘having thought/considered’
सुदेष्णाSudeṣṇā
सुदेष्णा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुदेष्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
महिषीqueen/consort
महिषी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिषी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन