Shloka 64
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
निर्भर्त्स्य चैव बहुशो बाहुभ्यां परिगृह्य च / कोष्टे समुद्रे प्रक्षिप्य गङ्गांभसि समुत्सृजत्
Transliteration
nirbhartsya caiva bahuśo bāhubhyāṃ parigṛhya ca / koṣṭe samudre prakṣipya gaṅgāṃbhasi samutsṛjat
Translation
అతడు ఎన్నిసార్లో దూషించి, రెండు చేతులతో పట్టుకొని, ఒక పెట్టెలో వేసి సముద్రంలో పడేసి, గంగాజలంలో వదిలివేశాడు.
Word by Word
निर्भर्त्स्यhaving rebuked
निर्भर्त्स्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + भर्त्स् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (having rebuked)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
बहुशःmany times, repeatedly
बहुशः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुशः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
बाहुभ्याम्with (his) two arms
बाहुभ्याम्:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), द्विवचन
परिगृह्यhaving grasped
परिगृह्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + ग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव (having seized/held)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
कोष्टेin a container/hold (koṣṭa)
कोष्टे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकोष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (Locative), एकवचन
समुद्रेin the sea
समुद्रे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
प्रक्षिप्यhaving cast/put
प्रक्षिप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + क्षिप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव (having thrown)
गङ्गा-अम्भसिin the waters of the Ganges
गङ्गा-अम्भसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक) + अम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘गङ्गायाः अम्भः’ (water of the Ganges)
समुत्सृजत्he released/abandoned
समुत्सृजत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + उत् + सृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन