Shloka 41
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
एवमुक्तस्तया सम्यग्बृहतेजा बृहस्पतिः / कामात्मानं महात्मापि नात्मानं सो ऽभ्यधारयत्
Transliteration
evamuktastayā samyagbṛhatejā bṛhaspatiḥ / kāmātmānaṃ mahātmāpi nātmānaṃ so 'bhyadhārayat
Translation
ఆమె ఇలా సమ్యక్గా చెప్పినప్పటికీ మహాతేజస్సు గల బృహస్పతి—మహాత్ముడైనా—తన్ను తాను నియంత్రించుకోలేక, కామభావానికే లోనయ్యాడు.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb of manner)
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
Karta-anvaya (कर्तृसंबन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
तयाby her
तया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; सर्वनाम
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb)
बृहत्तेजाःof great splendor
बृहत्तेजाः:
Karta-anvaya (कर्तृसंबन्धी विशेषण)
TypeAdjective
Rootबृहत् + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
कामात्मानम्one whose nature is desire
कामात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाम + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (कर्मधारय-सम्भवः) ‘कामस्य आत्मा/स्वभावः’; पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थ (particle: also/even)
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
आत्मानम्himself
आत्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
अभ्यधारयत्held/maintained (as)
अभ्यधारयत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग: अभि-