Shloka 124
Viṣṇu-māhātmya-varṇana & Vamśa-prasaṅga
Genealogical Continuation
Devanagari script
स वै प्रणतसामन्तो भविष्येण प्रवर्त्तितः / त्रयोविंशत्समा राजा भविता स नरोत्तमः
Transliteration
sa vai praṇatasāmanto bhaviṣyeṇa pravarttitaḥ / trayoviṃśatsamā rājā bhavitā sa narottamaḥ
Translation
అతడు భవిష్యత్తులో వంగిన సామంతులచే స్థాపితుడై పాలన సాగిస్తాడు; ఆ నరోత్తముడు ఇరవై మూడు సంవత్సరాలు రాజ్యమేళ్తాడు.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle: indeed)
प्रणतसामन्तः(one) with submissive vassals
प्रणतसामन्तः:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootप्रणत + सामन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); समासः—कर्मधारय (praṇata-sāmanta: ‘subordinate chiefs who are bowed’ / ‘having bowed vassals’)
भविष्येणby the future (time)
भविष्येण:
Karana (करण/Instrumental)
TypeNoun
Rootभविष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (Singular)
प्रवर्त्तितःset in motion/established
प्रवर्त्तितः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootप्र-वृत् (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
त्रयोविंशत्twenty-three
त्रयोविंशत्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रयोविंशत् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्या-विशेषण (numeral: twenty-three), अव्ययवत्/अविकारी
समाःyears
समाः:
Adhikarana (अधिकरण/Duration)
TypeNoun
Rootसम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); ‘years’
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
भविताwill be
भविता:
Kriya (क्रिया/Periphrastic future predicate)
TypeNoun
Rootभू (धातु) + तृ (कृत् प्रत्यय)
Formभवितृ (future agent noun), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
नरोत्तमःbest of men
नरोत्तमः:
Karta (कर्ता/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootनर + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular); समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (best of men)