Shloka 94
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
प्रह्लादस्य हृते तस्मिंस्त्रैलोक्ये कालपर्ययात् / पर्यायेणैव संप्राप्तं त्रैलोक्यं पाकशासनम्
Transliteration
prahlādasya hṛte tasmiṃstrailokye kālaparyayāt / paryāyeṇaiva saṃprāptaṃ trailokyaṃ pākaśāsanam
Translation
ప్రహ్లాదుని హితార్థంగా, కాలపరిణామం వల్ల అదే త్రిలోకాధిపత్యం క్రమంగా పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు)కు లభించింది.
Word by Word
प्रह्लादस्यof Prahlada
प्रह्लादस्य:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रह्लाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
हृतेwhen (it) was taken away
हृते:
Kaaladhikarana (कालाधिकरण/Locative absolute)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formसप्तमी (7th/Locative), एकवचन; क्त (PPP) नपुंसक/पुं-नपुंसक रूप; ‘हृते’ = ‘(when it was) taken away’ (सप्तमी-तत्काल)
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि+लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; द्विगु-समास
कालपर्ययात्due to the turn of time
कालपर्ययात्:
Apadana (अपादान/Ablative cause)
TypeNoun
Rootकाल+पर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष (कालस्य पर्ययः)
पर्यायेणby succession
पर्यायेण:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootपर्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (only/indeed)
संप्राप्तम्was obtained/returned
संप्राप्तम्:
Kriya (क्रिया; as predicate participle)
TypeVerb
Rootसम्+√प्राप् (धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त (PPP)
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्रि+लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; द्विगु-समास
पाकशासनम्Pākashāsana (Indra)
पाकशासनम्:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण/Apposition)
TypeNoun
Rootपाक+शासन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष (पाकस्य शासनम्) उपाधि-नाम (इन्द्रः)