Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 54
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
भूतावाप्तिस्ततस्तस्य जायतेन्द्रियगोचरा / पृथिवी वायुराकाशमापो ज्योतिश्च पञ्चमम्
Transliteration
bhūtāvāptistatastasya jāyatendriyagocarā / pṛthivī vāyurākāśamāpo jyotiśca pañcamam
Translation
ఆ తరువాత అతనికి ఇంద్రియగోచరమైన భూతాల ప్రాప్తి కలుగుతుంది—పృథివి, వాయువు, ఆకాశము, ఆపః (జలము) మరియు ఐదవది తేజస్సు.
Word by Word
भूतावाप्तिःattainment of the elements/beings
भूतावाप्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आवाप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भूतानाम् आवाप्तिः)
ततःtherefrom/then
ततः:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान-अर्थ)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb; 'therefrom/then')
तस्यof that/of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
जायतेarises/is born
जायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
इन्द्रियगोचराperceptible to the senses
इन्द्रियगोचरा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (इन्द्रियाणां गोचरः)
पृथिवीearth
पृथिवी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वायुःwind/air
वायुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
आकाशम्ether/space
आकाशम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआकाश (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (पाठे सूची-रूपेण)
आपःwaters
आपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (बहुवचन-प्रातिपदिक), प्रथमा, बहुवचन
ज्योतिःlight/fire
ज्योतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (सूची-रूपेण)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पञ्चमम्the fifth
पञ्चमम्:
Visheshaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्रमवाचक-विशेषण (ordinal)