Shloka 47
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
भावौ रसानुगावेतौ वीर्ये च शशिपावकौ / कफवर्गे भवेच्छुक्रं पित्तवर्गे च शोणितम्
Transliteration
bhāvau rasānugāvetau vīrye ca śaśipāvakau / kaphavarge bhavecchukraṃ pittavarge ca śoṇitam
Translation
భావములు రసానుగాములు అని చెప్పబడినవి; వీర్యంలో చంద్రుడు మరియు అగ్ని స్వరూపములు. కఫవర్గంలో శుక్రం, పిత్తవర్గంలో శోణితం (రక్తం) కలుగును.
Word by Word
भावौthe two bhāvas (entities/constituents)
भावौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
रस-अनुगौfollowing the rasa
रस-अनुगौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier of भावौ)
TypeAdjective
Rootरस (प्रातिपदिक) + अनुग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी/सम्बन्ध: ‘रसस्य अनुगौ’ = following the rasa)
एतौthese two
एतौ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition to भावौ)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; सर्वनाम
वीर्येin (their) potency/energy
वीर्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शशि-पावकौthe moon and the fire
शशि-पावकौ:
Karta (कर्ता/Subject; apposition to भावौ/एतौ)
TypeNoun
Rootशशि (प्रातिपदिक) + पावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन; द्वन्द्व-समास (itaretara: moon and fire)
कफ-वर्गेin the kapha-group/category
कफ-वर्गे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootकफ (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी: ‘कफस्य वर्गे’)
भवेत्would be / should be
भवेत्:
Kriyā (क्रिया/Verbal predicate)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
शुक्रम्semen
शुक्रम्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd: Nom/Acc), एकवचन
पित्त-वर्गेin the pitta-group/category
पित्त-वर्गे:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootपित्त (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष (षष्ठी: ‘पित्तस्य वर्गे’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शोणितम्blood
शोणितम्:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootशोणित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd: Nom/Acc), एकवचन