Shloka 42
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
विग्रहो विग्रहाणां यो गतिर्गतिमतामपि / आकाशप्रभवो वायुर्वायुप्राणो हुताशनः
Transliteration
vigraho vigrahāṇāṃ yo gatirgatimatāmapi / ākāśaprabhavo vāyurvāyuprāṇo hutāśanaḥ
Translation
సర్వ విగ్రహాలకు విగ్రహమై, గమనమున్నవారికీ పరమగతియైనవాడు; ఆకాశమునుండి వాయువు పుడుతుంది, వాయువునుండి ప్రాణము, ప్రాణమునుండి హుతాశనుడు (అగ్ని) ఉద్భవిస్తాడు.
Word by Word
vigrahaḥform/body
vigrahaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvigraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vigrahāṇāmof bodies/forms
vigrahāṇām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootvigraha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
yaḥwho/which
yaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
gatiḥmovement/goal
gatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
gatimatāmof those who move/are in motion
gatimatām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootgatimat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन (Plural)
apieven/also
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle), अर्थः ‘also/even’
ākāśa-prabhavaḥarising from space
ākāśa-prabhavaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootākāśa (प्रातिपदिक) + prabhava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/पञ्चमी-सम्भाव्य: ‘from/ of space’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vāyuḥwind/air
vāyuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
vāyu-prāṇaḥwhose life-breath is wind / wind as vital breath
vāyu-prāṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāyu (प्रातिपदिक) + prāṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘of wind’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hutāśanaḥfire (consumer of offerings)
hutāśanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothutāśana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन