Shloka 19
Vṛṣṇivaṃśa–Anukīrtana (Enumeration of the Vṛṣṇi Lineage) — Questions on Viṣṇu’s Human Descent
Devanagari script
नाभ्यरण्यां समुद्भूतं यस्य पैतामहं गृहम् / एकार्णवगते लोके तत्पङ्कजमपङ्कजम्
Transliteration
nābhyaraṇyāṃ samudbhūtaṃ yasya paitāmahaṃ gṛham / ekārṇavagate loke tatpaṅkajamapaṅkajam
Translation
యావనికి పితామహుని గృహం నాభి-అరణ్యములోనుండి ఉద్భవించిందో; లోకం ఏకార్ణవంలో లీనమైనప్పుడు ఆ పద్మం మలినరహితమైన పద్మమైంది।
Word by Word
नाभि-अरण्याम्in the navel-forest
नाभि-अरण्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनाभि + अरण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘नाभौ अरण्यम्’ = नाभिकमल-प्रदेशः
समुद्भूतम्arisen
समुद्भूतम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootसम्-उद्-भू (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘arisen/produced’
यस्यwhose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
पैतामहम्belonging to the Grandfather (Brahmā)
पैतामहम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपितामह + अण् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘of the Grandfather (Brahmā)’
गृहम्abode
गृहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
एक-अर्णवगतेwhen (it was) in one ocean
एक-अर्णवगते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootएक + अर्णव + गत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘एके अर्णवे गते’ (when the world was in a single ocean)
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तत्-पङ्कजम्that lotus
तत्-पङ्कजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + पङ्कज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘तस्य पङ्कजम्’
अपङ्कजम्stainless (mudless)
अपङ्कजम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + पङ्कज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; नञ्-समासार्थः ‘पङ्करहितम्’