Shloka 3
Mauneya Devagandharva–Apsaras Vamsha-Kirtana
Catalogue of Mauneya Gandharvas and Apsarases
Devanagari script
भीमश्चित्ररथश्चैव विख्यातः सर्वजीद्वशी / त्रयोदशः शालिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः
Transliteration
bhīmaścitrarathaścaiva vikhyātaḥ sarvajīdvaśī / trayodaśaḥ śāliśirāḥ parjanyaśca caturdaśaḥ
Translation
భీముడు, చిత్రరథుడూ—ఇద్దరూ సర్వజీవులను వశపరచువారిగా ప్రసిద్ధులు. పదమూడవడు శాలిశిరా, పద్నాలుగవడు పర్జన్యుడు అని కీర్తింపబడెను.
Word by Word
भीमःBhīma (name)
भीमः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
चित्ररथःCitraratha (name)
चित्ररथः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचित्र + रथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (determinative: 'having a variegated chariot')
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed/also
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
विख्यातःrenowned
विख्यातः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सर्वजीत्conqueror of all
सर्वजीत्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व + जि (धातु) → जीत् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्विप्/agentive), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुष ('conquering all')
वशीself-controlled/masterful
वशी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; इन्-प्रत्ययान्त
त्रयोदशःthe thirteenth
त्रयोदशः:
Visheshana (विशेषण/Ordinal)
TypeAdjective
Rootत्रयोदश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समास (numeral compound)
शालिशिराःŚāliśiras (name)
शालिशिराः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशालि + शिरस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष (descriptive name: 'having rice-like head/crest')
पर्जन्यःParjanya (name)
पर्जन्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
चतुर्दशःthe fourteenth
चतुर्दशः:
Visheshana (विशेषण/Ordinal)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समास (numeral compound)