Shloka 54
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
दुर्जयस्तस्य पुत्रस्तु बभूवामित्रकर्शनः / अनष्ट द्रव्यता चैव तस्य राज्ञो बभूव ह
Transliteration
durjayastasya putrastu babhūvāmitrakarśanaḥ / anaṣṭa dravyatā caiva tasya rājño babhūva ha
Translation
అతని కుమారుడు దుర్జయుడు, శత్రువులను క్షీణింపజేసేవాడు. ఆ రాజుకు ధనం నశించని భాగ్యం కూడా కలిగింది.
Word by Word
दुर्जयःDurjaya (name)
दुर्जयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootदुर्जय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (दुर् + जयः)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (indeed/but)
बभूवbecame/was
बभूव:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
अमित्रकर्शनःcrusher of enemies
अमित्रकर्शनः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअमित्र + कर्शन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying दुर्जयः); समासः—तत्पुरुष (अमित्राणां कर्शनः)
अनष्टundiminished, unlost
अनष्ट:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअ + नष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रातिपदिकवत्; विशेषणम् (qualifying द्रव्यता); अर्थः—‘अविनष्ट/अक्षीण’
द्रव्यताwealth, possession of riches
द्रव्यता:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्रव्यता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन
बभूवwas/occurred
बभूव:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
हindeed (emphatic)
ह:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; स्मरण/पादपूरण (particle, expletive/emphatic)