Shloka 24
Yadu-vaṃśa and the Haihaya Line: From Yadu to Kārtavīrya Arjuna
Devanagari script
स एष पशुपालो ऽभूत्क्षेत्रपालस्तथै व च / स एव वृष्ट्या पर्जन्यो योगित्वादर्जुनो ऽभवत्
Transliteration
sa eṣa paśupālo 'bhūtkṣetrapālastathai va ca / sa eva vṛṣṭyā parjanyo yogitvādarjuno 'bhavat
Translation
అతడే పశుపాలుడయ్యాడు, క్షేత్రపాలుడయ్యాడు; వర్షరూపంగా పర్జన్యుడయ్యాడు, యోగిత్వం వల్ల అర్జునుడయ్యాడు.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थक-सर्वनाम
पशु-पालःprotector of cattle
पशु-पालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पशूनां पालः)
अभूत्became/was
अभूत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
क्षेत्र-पालःguardian of the fields
क्षेत्र-पालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (क्षेत्रस्य पालः)
तथाthus/likewise
तथा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed
एव:
Emphasis particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphasis)
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एवindeed
एव:
Emphasis particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphasis)
वृष्ट्याby rain/rainfall
वृष्ट्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; करणार्थे
पर्जन्यःParjanya (rain-god)/rain-cloud
पर्जन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
योगित्वात्because of yogic nature
योगित्वात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootयोगित्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/हेतु), एकवचन; कारणार्थे
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद