Shloka 38
अमावसुवंशानुकीर्तनम् (Amāvasu-vaṃśānukīrtanam) — Recitation of the Amāvasu Lineage; Dhanvantari’s Origin
Devanagari script
तथोक्तस्तु महादेवः सर्वांल्लोकान्निरीक्ष्य ह / वासार्थं रोचयामास पृथिव्यां तु द्विजोत्तमाः
Transliteration
tathoktastu mahādevaḥ sarvāṃllokānnirīkṣya ha / vāsārthaṃ rocayāmāsa pṛthivyāṃ tu dvijottamāḥ
Translation
అలా చెప్పబడినపుడు మహాదేవుడు సమస్త లోకాలను పరిశీలించి, ఓ శ్రేష్ఠ ద్విజులారా, భూమిపై నివాసార్థం ఒక స్థలాన్ని అనుకూలంగా ఎంచుకున్నాడు।
Word by Word
तथाthus
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable adverb)
उक्तःhaving been addressed/said
उक्तः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvac (धातु) → ukta (कृदन्त)
Formकृदन्तः—भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; qualifies महादेवः
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle/conjunction)
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक) = महा + देव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; समासः कर्मधारय (महान् देवः)
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन; qualifies लोकान्
लोकान्worlds/realms
लोकान्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootloka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
निरīkṣ्यhaving observed
निरīkṣ्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootnir-īkṣ (धातु)
Formकृदन्तः—क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having looked at/after observing’
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootha (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic particle)
वासार्थम्for the purpose of dwelling
वासार्थम्:
Hetu/Purpose (हेतु/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवास + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वासस्य अर्थः)
रोचयामासapproved/decided upon
रोचयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootruc (धातु) (णिच् causative)
Formलिट् (perfect/periphrastic), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; causative sense ‘caused to be pleasing/approved’
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/location)
TypeNoun
Rootpṛthivī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन (locative)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (सम्बोधन/implicit vocative sense)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमाः)