Shloka 49
Somavaṃśa-prasavaḥ
Birth of the Lunar Line: Budha–Purūravas and the Urvaśī Episode
Devanagari script
विश्वं हि ब्रह्मतपसा मया तत्र समर्पितम् / एवमुक्ता महाभागा भर्त्रा सत्यवती तदा
Transliteration
viśvaṃ hi brahmatapasā mayā tatra samarpitam / evamuktā mahābhāgā bhartrā satyavatī tadā
Translation
ఎందుకంటే బ్రహ్మతపస్సుతో నేను అక్కడ సమస్త విశ్వాన్ని అర్పించాను. ఇలా భర్త చెప్పగా మహాభాగ్యవతి సత్యవతి అప్పుడు…
Word by Word
विश्वम्the whole world
विश्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (2nd/accusative), एकवचन (singular)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
ब्रह्म-तपसाby Brahmanic austerity
ब्रह्म-तपसा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + तपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (singular)
मयाby me
मया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (singular)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
समर्पितम्offered/dedicated
समर्पितम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अर्प् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि प्रयोग-सूचक (passive sense)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (manner adverb)
उक्ताhaving been spoken to / addressed
उक्ता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
महा-भागाvery fortunate
महा-भागा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
भर्त्राby (her) husband
भर्त्रा:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन (singular)
सत्यवतीSatyavatī
सत्यवती:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्यवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (1st/nominative), एकवचन (singular)
तदाthen
तदा:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)